Бап 1 Об охране здоровья граждан. Осы Заңда пайдаланылатын негiзгi ұғымдар
Осы Заңда мынадай негiзгi ұғымдар пайдаланылады: 1) анатомиялық сый - iс-әрекетке қабiлеттi адамның өз денесiнiң бөлiктерiн, органдарын және тiндерiн тiрi кезiнде де, қайтыс болғаннан кейiн де жазбаша өкiм жасау арқылы өз еркiмен құрбандыққа беруi;
2) бас миының бiржола семуi - үлкен ми сыңарын, дiңiн, көпiршесiн, орта ми мен мишықты қоса алғанда, мидың бүкiл қатпарының семуiмен қатар жүретiн, бас миы жүйке клеткаларының интегралдық функцияларын толық жоғалтуы;
3) биологиялық өлiм - өмiрлiк маңызды функциялар бiржола тынатын, организм тiршiлiгiнiң тоқтауы;
4) денсаулық - аурулар мен дене кемiстiктерiнiң болмауы ғана емес, тұтастай тәни, рухани (психикалық) және әлеуметтiк әл-ауқаттылық жағдайы;
5) денсаулық сақтау - халықтың денсаулығын қамтамасыз етуге бағытталған саяси, экономикалық, медициналық, әлеуметтiк және басқа да iс-шаралардың кешенi;
6) денсаулық сақтау саласындағы уәкiлеттi орган - азаматтардың денсаулығын сақтау, медициналық және фармацевтикалық ғылым, медициналық және фармацевтикалық бiлiм беру, халықтың санитарлық-эпидемиологиялық салауаттылығы, дәрiлiк заттар айналымы, көрсетiлетiн медициналық қызметтiң сапасын бақылау саласындағы мемлекеттiк реттеудi жүзеге асыратын орталық атқарушы орган;
7) диагностиканың инвазиялық әдiстерi - адам организмнiң iшкi ортасына ену жолымен жүзеге асырылатын зерттеудiң көмегiмен ауруды диагностикалау әдiстерi;
8) донор - донорлық қан, оның компоненттерi, өзге де донорлық материал (шәует, аналық клетка) алу жүргiзiлетiн, сондай-ақ реципиентке транспланттау үшiн тiндер және (немесе) органдар (органдардың бөлiктерi) алынатын адам, адамның мәйiтi, жануар;
9) клиникаға дейiнгi зерттеулер - адамның денсаулығы үшiн ерекше әсер етуiн және (немесе) қауiпсiздiгiн зерттеу мақсатында сыналатын затты зерттеу жөнiндегi химиялық, физикалық, биологиялық, микробиологиялық, фармакологиялық, токсикологиялық және басқа эксперименттiк ғылыми зерттеулер немесе зерттеулер сериясы;
10) клиникалық сынау - зерттелетiн дәрiлiк препараттың клиникалық, фармакологиялық және (немесе) фармакодинамикалық әсерiн анықтау немесе растау және (немесе) оған барлық жанама әрекеттесулердi анықтау және (немесе) оның қауiпсiздiгi мен тиiмдiлiгiн анықтау үшiн оның сiңуiн, таралуын, биотрансформациялануы мен шығарылуын зерделеу мақсатында сыналушы ретiнде адамның қатысуымен жүргiзiлетiн зерттеу;
11) консилиум - кемiнде үш дәрiгердiң қатысуымен диагноз қою, емдеу тактикасын айқындау және ауруды болжау мақсатында науқас адамды зерттеу;
12) медициналық-биологиялық эксперимент - әртүрлi сырқаттардың пайда болу заңдылықтарын, олардың өрбу тетiктерiн анықтау, профилактика мен емдеудiң жаңа әдiстерiн әзiрлеу және олардың тиiмдiлiгiн тексеру;
13) медициналық есепке алу - пациенттiң ауруына, жүктiлiгiне және өмiрi мен денсаулығына қатысты басқа да жағдайларына байланысты профилактикалық мақсатта медицина қызметкерiне баруын денсаулық сақтау ұйымында тiркеу;
14) пациенттердiң құқықтарын қорғау - пациенттердiң медициналық сипатта көрсетiлетiн қызметтердi уақтылы, сапалы әрi қолжетiмдi түрде алуын қамтамасыз етуге бағытталған ұйымдастырушылық және практикалық iс-шаралар кешенi;
15) пациент - көрсетiлетiн медициналық қызметтердiң тұтынушысы болып табылатын (болып табылған) жеке адам;
16) реципиент - донорлық қан немесе оның компоненттерi құйылатын, ер немесе әйел адамның донорлық материалы (шәует немесе аналық клетка) енгiзiлетiн не донордан алынған орган (органның бөлiктерi) немесе тiндер транспланттау жасалатын пациент;
17) сектораралық өзара iс-қимыл - мемлекеттiк органдардың, сондай-ақ ұйымдар мен қоғамдық бiрлестiктердiң халықтың денсаулығын сақтауға және медициналық қызметтердiң жұмыс iстеп тұруын қамтамасыз етуге бағытталған үйлестiрiлген бiрлескен жұмысы;
18) тегiн медициналық көмектiң кепiлдi көлемi - Қазақстан Республикасының Үкiметi айқындайтын медициналық қызметтердiң бiрыңғай тiзбесi бойынша Қазақстан Республикасының азаматтарына көрсетiлетiн медициналық көмектiң көлемi;
19) транспланттау - тiндердi және (немесе) органдарды (органдардың бөлiктерiн) организмнiң басқа жерiне немесе басқа организмге ауыстырып салу, сiңiстiру;
20) тiн компоненттерi - дәрiлiк заттарды және басқа да биологиялық жұғымды қоспаларды дайындау кезiнде пайдаланылатын тiннiң немесе органның құрамдас бөлiктерi;
21) тiн үйлесiмдiлiгi - органикалық тiндердiң өздерiнiң басқа организмнiң тiндерiне сiңiстiрiлуiне әсер ететiн иммунологиялық қасиеттерi;
22) эвтаназия - аурудың бетi берi қарамайтын жағдайда, науқастың қандай да бiр iс-әрекетпен немесе құралдармен, соның iшiнде дәрiлiк немесе өзге де заттарды енгiзу арқылы, сондай-ақ өмiрiне дем берiп тұрған жасанды шараларды тоқтату арқылы өз өлiмiн жеделдету туралы өтiнiшiн қанағаттандыру.